Het duiksysteem is voor een onderzeeër van cruciaal belang. Wat voor ballasttank, hoe vullen en legen, welke beveiliging is er nodig, en wat zijn de kosten zijn zo enkele vragen daarbij. Eén van de meer eenvoudige en toch goed functionerende systemen daarin werkt met een waterpomp. Deze pompt een ballasttank vol en weer leeg, waarbij de pomp door watermelders bij 'vol' en 'leeg' uitgeschakeld wordt. Hierin is door meerdere mensen het nodige pionierswerk verricht, met name de Belgische collega bouwers Willy Jacobs en Raf Janssens hebben deze manier van duiken volwassen gemaakt. Door dit systeem nu kant en klaar aan te bieden wil ik de duikbootbouwer de mogelijkheid geven met zo'n systeem te gaan varen, zonder het tijdrovende en precieze in elkaar solderen uit te moeten voeren.
Mijn Robbe U 2540 heeft als proefkonijn gediend om het duik systeem te ontwikkelen. In deze type XXI onderzeeër heb ik zo'n waterpomp-ballasttank systeem ingebouwd, ik noem het een LC1 duiksysteem, Low Cost duiksysteem 1. De prijs van dit systeem ligt aanmerkelijk lager dan van de meeste andere systemen, zonder in te boeten op betrouwbaarheid en functionaliteit.
Het prototype van het LC1 systeem ingebouwd in de U 2540 van Robbe
Het systeem is echter in vele andere boten ook in te bouwen, zo ook als secundair systeem in mijn latere Robbe U 31 type 212 sub. Hier ligt de elektronica voorin op de accu's, de grijze buis voor de motor is de ballasttank. De pomp zit tussen tank en aandrijfmotor verstopt.
Hoe
werkt het LC1 duiksysteem:
Met een tandwielpomp wordt water in en uit een ballasttank gepompt. De tank heeft via een klein slangetje een open ontluchting in de WTC (waterdichte ruimte, naar het engelse Water Tight Container). In deze opzet stroomt de lucht die bij het volpompen moet ontwijken in de WTC, waardoor deze op een lichte overdruk wordt gezet. (Hierop moet de constructie van de WTC en met name de waterdichte doorvoeren wel berekend zijn.) In de water-aanzuigleiding zit een servo-bediend ventiel dat deze afsluit als er niet gepompt wordt. Hierdoor is het duiksysteem dan afgesloten van het buitenwater, en de buitendruk. De tank hoeft dan ook niet drukvast gebouwd te worden, omdat de druk in de WTC en in de tank gelijk ligt. Bovendien kan de tank vrij en naar mogelijkheid in de duikboot een plaats vinden. Watermelders stoppen de pomp op tijd, zodat de tank niet kan overlopen. Ook bij het leegpompen stopt de pomp voordat deze lucht naar buiten gaat pompen, waardoor een gevaarlijke onderdruk in de WTC voorkomen wordt. De vol- en leeg- watermelders zijn van een vertraging voorzien. Hierdoor schakelen ze niet bij elke golf of werveling die de voelers raken steeds aan en uit, maar pas als ze 1 tot 2 seconden contact maken. Dit geeft een rustig en stabiel schakelbeeld.
Beveiliging
Het
systeem is beveiligd voor het geval dat de tank onverhoopt toch overloopt. Dit
zou kunnen gebeuren door een storing in de vol-watermelder, of als het model
extreem onnatuurlijk in het water komt te liggen. Een derde watermelder schakelt
de pomp dan direct op leegpompen, zodat het overlopende water in de WTC beperkt
blijft tot enkele druppeltjes. De fail-safe blijft in deze stand staan tot ze
ge-reset is. Zo wordt ongewild vullen van de tank voorkomen, en kan men eerst
kijken wat er aan de hand is. Na de reset kan er weer gedoken worden. Op deze
derde melder kan een tweede sensor aangesloten worden om ook op eenzelfde wijze te
reageren als er door een andere oorzaak water in de WTC mocht komen.
In de eerste serie's van dit duiksysteem heb ik standaard een tweede failsafe ingebouwd. Deze stuurt de pomp op leegpompen als het zendersignaal gestoord binnenkomt of geheel wegvalt. Hierdoor duikt de boot dan automatisch op, als je bijvoorbeeld te diep gaat en het zendersignaal valt weg of er is om een andere reden een storing in de overdracht. Met het gebruik van een PCM zenders, die je tegenwoordig steeds vaker ziet en die een ingebouwde failsafe functie heeft, is deze optie overbodig. Ook zijn er PPM ontvangers (bijvoorbeeld de ACT Digital DSQ serie) die een programmeerbaar failsafe systeem hebben. Daarom bied ik tegenwoordig een keuze aan. Het systeem komt standaard zonder signaal-failsafe, waar dan naar wens een failsafe module voor geschakeld kan worden. Naast de ontvangstcontrole bied deze los leverbare failsafe ook een beveiliging op een te lage ontvangerspanning.
Bedrijfsspanning
De systemen
zijn standaard voor 12 volt bedrijfsspanning ontworpen omdat de waterpomp dit
nodig heeft. Als er genoegen genomen wordt met minder opbrengst kunnen de systemen
ook voor 6 volt bedrijfsspanning gebouwd worden. Dit dient dan bij een bestelling
specifiek aangegeven te worden. Een 12 volt systeem werkt bedrijfszeker tussen 9
en 16 volt, een 6 volt uitvoering tussen 4.5 en 10 volt.
De versie’s
- Compleet systeem zonder signaal-failsafe: € 166,=
Tandwielpomp 1,8 Lt/min
Aansturingmodule met watermelders, failsafe, en aansturing ventielservo
Ventielservo
RVS Voelerset
Uitgebreide handleiding
- Compleet systeem met signaal-failsafe module: € 186,=
Tandwielpomp 1,8 Lt/min
Aansturingmodule met watermelders, failsafe, en aansturing ventielservo
Ventielservo
RVS Voelerset
Failsafe module voor zendersignaal controle en ontvangerspanning
Uitgebreide handleiding
- Eco systeem zonder signaal-failsafe: € 125,=
Tandwielpomp 1,8 Lt/min
Aansturingmodule met watermelders, failsafe
RVS Voelerset
Uitgebreide handleiding
- Eco systeem met signaal-failsafe module: € 145,=
Tandwielpomp 1,8 Lt/min
Aansturingmodule met watermelders, failsafe
RVS Voelerset
Failsafe module voor zendersignaal controle en
ontvangerspanning
Uitgebreide handleiding
Losse onderdelen kunnen ook geleverd worden, kijk hiervoor op de Onderdelen
pagina. Op die pagina zijn ook verdere technische gegevens van de afzonderlijke items te vinden.
In een ballasttank is bewust niet voorzien. De mogelijkheden hierin zijn voor elke duikboot weer verschillend. Men kan hier naar eigen inzicht van buis- en/of plaat- materiaal een tank bouwen, of een passende kunststof fles gebruiken.
Klik hier voor bestellingen.
Klik hier voor het bouwverslag van de Robbe U 2540 of U 31
De Robbe U 2540 met het LC1 Duiksysteem in het zwembad.
